Kunci kira-kira: format, contoh dan cara membacanya
Ditulis oleh pasukan LejarBacaan 3 minit
Kunci kira-kira, dipanggil penyata kedudukan kewangan dalam akaun berkanun, ialah gambaran apa yang perniagaan anda miliki dan hutang pada satu tarikh, dan apa yang tinggal untuk pemilik. Aset sentiasa sama dengan liabiliti campur ekuiti; itulah maksud "seimbang" padanya. Berbeza dengan penyata untung rugi yang meliputi satu tempoh, kunci kira-kira menerangkan satu hari sahaja.
Apa bahagian-bahagian dalam kunci kira-kira?
| Bahagian | Apa yang ada di dalamnya |
|---|---|
| Aset bukan semasa | Barang dipegang jangka panjang: peralatan, kenderaan, hartanah, tolak susut nilai terkumpul |
| Aset semasa | Tunai dan apa yang dijangka jadi tunai dalam setahun: baki bank, penghutang, stok, deposit, prabayar |
| Liabiliti semasa | Apa yang perlu dibayar dalam setahun: pemiutang, akruan, SST perlu dibayar, pinjaman jangka pendek |
| Liabiliti bukan semasa | Apa yang perlu dibayar selepas setahun: pinjaman berjangka, baki sewa beli |
| Ekuiti | Modal saham campur untung tertahan: bahagian pemilik dalam perniagaan |
Contoh lengkap dalam Ringgit
| Baris | Amaun |
|---|---|
| Peralatan, bersih selepas susut nilai | RM45,000 |
| Penghutang | RM38,000 |
| Bank | RM52,000 |
| Deposit dan prabayar | RM8,000 |
| Jumlah aset | RM143,000 |
| Pemiutang | (RM24,000) |
| SST perlu dibayar | (RM6,000) |
| Akruan | (RM5,000) |
| Pinjaman berjangka | (RM28,000) |
| Jumlah liabiliti | (RM63,000) |
| Aset bersih | RM80,000 |
| Modal saham | RM10,000 |
| Untung tertahan | RM70,000 |
| Jumlah ekuiti | RM80,000 |
Macam mana nak membacanya?
Baca sebagai tiga soalan. Pertama, kecairan: aset semasa RM98,000 berbanding liabiliti semasa RM35,000 meninggalkan modal kerja RM63,000, jadi bil boleh dibayar bila tiba masanya. Kedua, gearing: pinjaman berjangka RM28,000 berbanding ekuiti RM80,000 bermakna perniagaan ini dibiayai kebanyakannya oleh pemilik, bukan pemberi pinjaman. Ketiga, baris untung tertahan: untung bersih setiap tahun daripada penyata untung rugi mengalir masuk ke dalamnya; itulah cara dua penyata ini berhubung. Kunci kira-kira yang ekuitinya tidak pernah tumbuh sedang memberitahu anda perniagaan itu tidak menyimpan apa-apa hasil.
Apa yang Malaysia wajibkan?
Syarikat menyediakan penyata kewangan berkanun, termasuk penyata kedudukan kewangan, di bawah Akta Syarikat 2016. Kebanyakan syarikat persendirian melaporkan bawah MPERS, piawaian pelaporan untuk entiti persendirian yang dikeluarkan MASB berasaskan IFRS for SMEs; syarikat tersenarai dan kumpulan besar pakai rangka kerja MFRS penuh. Pemilik tunggal tidak wajib failkan akaun berkanun, tetapi kunci kira-kira tetap cara anda, dan mana-mana bank yang anda mohon pembiayaan, melihat apa yang perniagaan miliki dan hutang.
Kunci kira-kira, untung rugi dan aliran tunai: apa bezanya?
Kunci kira-kira ialah gambaran pada satu tarikh dan menjawab "apa yang kita miliki dan hutang". Penyata untung rugi meliputi satu tempoh dan menjawab "untung ke tak". Penyata aliran tunai meliputi tempoh yang sama tetapi menjejak duit yang benar-benar bergerak. Bank dan LHDN biasanya mahu lihat sekurang-kurangnya dua yang pertama bersama.
Macam mana Lejar hasilkan kunci kira-kira anda?
Setiap catatan yang anda luluskan dalam Lejar diposkan ke carta akaun anda, yang bermula sejajar MPERS secara lalai, dengan ekuiti dalam jalur 100, aset bukan semasa dalam 200, aset semasa dalam 300, liabiliti semasa dalam 400 dan liabiliti bukan semasa dalam 500. Kunci kira-kira anda dijana daripada baki catatan bergu itu untuk mana-mana tarikh yang anda pilih, bersama penyata untung rugi dan penyata aliran tunai, jadi bentuk berkanun sedia ada dari hari pertama, bukan dibina semula hujung tahun.
Soalan lazim
Kenapa kunci kira-kira mesti seimbang?
Sebab catatan bergu: setiap transaksi mencatat debit dan kredit yang sama, jadi aset tolak liabiliti sentiasa sama dengan ekuiti. Kalau tidak seimbang, ada catatan yang rosak, bukan konsepnya.
Adakah kunci kira-kira sama dengan penyata kedudukan kewangan?
Ya. Penyata kedudukan kewangan ialah nama dalam akaun berkanun bawah MPERS dan MFRS; kunci kira-kira (balance sheet) ialah nama harian untuk laporan yang sama.
Pada tarikh apa kunci kira-kira patut disediakan?
Mana-mana tarikh yang anda perlukan. Akaun berkanun guna hujung tahun kewangan; akaun pengurusan bulanan sediakan satu pada setiap hujung bulan supaya anda nampak penghutang, pemiutang dan tunai bergerak.
Pemilik tunggal perlu kunci kira-kira tak?
Bukan sebagai failing berkanun. Dalam praktik tetap perlu: bank minta bila anda mohon pembiayaan, dan ia satu-satunya laporan yang tunjuk kedudukan penghutang, pemiutang dan tunai anda di satu tempat.
Apa maksud ekuiti negatif?
Kerugian terkumpul sudah melebihi modal yang dimasukkan, jadi liabiliti lebih besar daripada aset. Pemberi pinjaman baca ia sebagai tanda bahaya. Penyelesaiannya: berniaga sampai untung tertahan pulih, atau masukkan modal baharu.